سيد على اكبر برقعى قمى
338
راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )
حوران . و از جمله : نجران بحرين . و از جمله : نجران ميان كوفه و واسط و جمعى از محدّثان و اديبان و دانشمندان به آنها منسوبند . نجود : بر وزن كبود نام و يا كنيت پدر عاصم بن ابى النجود است يكى از قرّاء سبع و در بهدله گذشت . نجيح : بر وزن امير و بر وزن زبير از اعلام است و نام ابو معشر نجيح مدنى است كه مكاتب « 1 » زنى از بنى مخزوم بود و خود را آزاد كرد . ابن نديم گفت كه : « نجيح مدنى به تاريخ و سير و حوادث آگاه و يكى از محدّثان بود و كتابها پرداخت ، از جمله : كتاب الغازى و در خلافت هادى درگذشت » . نجيرمى : منسوب است به نجيرم بر وزن نديدم و به فتح جيم نيز گفتهاند . سمعانى گفته : « نام محلّتى است در بصره » . و بعضى گويند : « شهركيست نزديك سيراف » . و اگر در بصره محلّتى به آن نام باشد نام آن شهرك را به آن محلّت دادهاند نه اينكه مردمى بدانجا كوچيده باشند و محلّتى به نام آنها باشد . ياقوت در معجم الادباء ذيل ترجمت ابو اسحاق نجيرمى پس از نقل قول سمعانى گفته كه : « نظر سمعانى درست نيست مگر آنكه طايفهاى از مردم نجيرم در بصره سكونت كرده باشند و محلّت به نام آن طايفه نامگذارى شده باشد » . سپس گفته كه : « نجيرم قريهء بزرگى است بر ساحل درياى فارس و ميان آن قريه و سيراف پانزده فرسنگ فاصله است و من آن را ديدهام و تجّار و مردم آنجا آن را نيرم گويند و جيم آن را يا براى تخفيف و يا به غلط حذف كنند » . بارى ازآنجاست ابو اسحاق ابراهيم بن عبد اللّه نجيرمى در شمار نحويان و لغويان و استاد ابو الحسين مهلّبى و جنادهء لغوى هروى و جمعى ديگر از علما و در مصر زيست و به كافور اخشيدى نزديك بود . و چنين حكايت كردهاند كه : « فضل بن عبّاس بر كافور درآمد و گفت ادام اللّه ايّام سيّدنا الاستاد و ايّام را مجرور خواند در صورتى كه بايد منصوب خوانده باشد . كافور به ابو اسحاق نجيرمى رو كرد ، ابو اسحاق اين ابيات را خواند : لا غرو ان لحن الداعى لسيّدنا * و غصن من هيبة بالريق و البهر فمثل سيّدنا حالت مهابته * بين البليغ و بين القول بالحصر فإن يكن خفض الأيّام عن دهش * من شدة الخوف لا من قلّة البصر فقد تفألت فى هذا لسيّدنا * و الفال نأثره عن سيّد البشر بانّ ايّامه خفض بلا نصب * و ان دولته صفو بلا كدر و سيصد هزار دينار به ابو اسحاق و سيصد هزار دينار به فضل بن عبّاس داد » . و اگر ابو اسحاق ارتجالا آن ابيات را گفته باشد ( و ظاهر حكايت بداهت نظم آن را مىنمايد ) توانايى شگرف او را بر نظم شعر مىرساند . نجيم : بر وزن كريم نياى زين العابدين بن ابراهيم ابن محمّد بن نجيم مصرى است از فقيهان حنفى و صاحب كتاب الاشباه و النظائر در اصول فقه و شرح كنز الدقائق حافظ نسفى و متوفّاى 970 .
--> ( 1 ) - مكاتب بر وزن مخاطب كسى است كه از مولاى خود نوشتهاى در دست داشته باشد كه اگر فلان مبلغ را پرداخت آزاد باشد و مكاتب مطلق است و مشروط و تفصيل آن در كتب فقه باشد ( مؤلّف ) .